Jonathan en de Britse majoor

Gepubliceerd op 10 november 2026 om 17:11

Een Bijbelverhaal dat duizenden jaren later opnieuw werkelijkheid leek te worden.

Het is februari 1918. De Eerste Wereldoorlog is in volle gang en in Palestina rukken Britse troepen onder leiding van generaal Edmund Allenby op tegen het Ottomaanse leger. De Britse legerleiding heeft een nieuwe opdracht: het innemen van het dorp Michmas. De plaats ligt op een rotsachtige hoogte, aan de andere kant van een diep dal. De vijandelijke positie is niet eenvoudig te bereiken.

Voor majoor Vivian Gilbert, een officier in het Britse leger, is het een militaire uitdaging. Terwijl hij zich voorbereidt op de operatie, valt zijn oog op de naam van het dorp. Michmas... Die naam komt hem ergens bekend voor. Maar waarvan?

Hij pakt zijn Bijbel en begint bij het licht van een kaars te zoeken. Uiteindelijk vindt hij de naam terug in het boek 1 Samuël. Wat hij daar leest, brengt hem op een opmerkelijke gedachte. Duizenden jaren eerder heeft zich op precies deze plaats namelijk een gebeurtenis afgespeeld die we kennen uit de geschiedenis van Israël.

Twee mannen tegenover een leger

We gaan terug naar de tijd van koning Saul. Israël verkeert in een moeilijke situatie. De Filistijnen hebben een sterke militaire positie ingenomen bij Michmas. Hun leger is goed bewapend en vormt een grote bedreiging voor Israël. De Israëlieten beschikken over weinig wapens en zien zich tegenover een veel sterkere vijand geplaatst.

Maar Jonathan, de zoon van koning Saul, laat zich niet ontmoedigen. Op een dag besluit hij samen met zijn wapendrager de Filistijnse wachtpost te benaderen. Zonder zijn vader hierover in te lichten, verlaten de twee mannen hun positie en gaan op weg naar de vijand.

Onderweg komen ze bij een nauwe doorgang tussen twee rotsachtige berghellingen. De ene rots heet Bozez en de andere Seneh. Het terrein is steil en moeilijk begaanbaar. Aan de overkant bevindt zich de Filistijnse wachtpost.

Jonathan beseft dat hij met zijn kleine groepje geen enkele menselijke garantie op succes heeft. Toch spreekt hij woorden die de eeuwen zouden doorstaan. Hij zegt tegen zijn wapendrager:

'Misschien zal de HEERE voor ons handelen, want voor de HEERE is niets van belang om te verlossen door velen of door weinigen.'

(1 Samuël 14:6)

De wapendrager deelt het vertrouwen van Jonathan. Samen besluiten ze de klim te wagen. Ze laten zich zien aan de Filistijnen en klimmen vervolgens tegen de rotswand omhoog. Eenmaal boven vallen ze de wachtpost aan. In korte tijd worden ongeveer twintig Filistijnen verslagen.

Wat daarna gebeurt, is opmerkelijk. Er ontstaat grote verwarring onder de Filistijnen. De schrik slaat hen om het hart en het lijkt alsof het hele leger in paniek raakt. De mannen beginnen elkaar te bestrijden en slaan op de vlucht. Wanneer koning Saul en zijn leger ontdekken wat er gebeurt, trekken ook zij ten strijde.

Een overwinning die begon met twee mannen die hun vertrouwen op God stelden.

Een ontdekking bij kaarslicht

Terug naar februari 1918. Majoor Vivian Gilbert heeft inmiddels de Bijbeltekst gevonden die zijn aandacht trok. Hij leest hoe Jonathan en zijn wapendrager zich tussen de twee rotsen door naar de vijandelijke wachtpost begaven. De beschrijving van het terrein is opvallend nauwkeurig. Er wordt zelfs gesproken over een klein vlak terrein boven op de rotsen, ongeveer zo groot als een stuk land dat door een span ossen geploegd kon worden.

Gilbert begint verbanden te leggen. Zou de doorgang die in de Bijbel wordt beschreven nog steeds bestaan? En zou die route misschien ook voor de Britse troepen bruikbaar zijn?

Hij besluit zijn commandant erbij te betrekken. Samen bestuderen ze de Bijbeltekst opnieuw. Vervolgens worden verkenners eropuit gestuurd om de omgeving te onderzoeken.

Wat ze ontdekken, is bijzonder. Volgens het verslag van Gilbert vinden de verkenners inderdaad een smalle doorgang tussen twee steile rotsen. Daarachter ligt een klein vlak terrein, precies zoals de Bijbel het beschrijft.

De Britse commandant ziet mogelijkheden. In plaats van een grote militaire aanval op de Filistijnse, of in dit geval Ottomaanse, positie uit te voeren, besluit hij het voorbeeld van Jonathan te volgen.

In de nacht van 18 februari 1918 trekt een compagnie Britse soldaten door de nauwe doorgang. De soldaten treffen onderweg enkele Turkse wachtposten aan, die worden uitgeschakeld. Vervolgens klimmen ze tegen de rotswand omhoog en bereiken ze het hoger gelegen terrein.

De Turkse soldaten worden in hun slaap verrast. Wanneer ze wakker worden en ontdekken dat Britse militairen hun positie hebben bereikt, ontstaat verwarring. Ze denken dat ze door een veel grotere Britse troepenmacht worden omsingeld en slaan op de vlucht.

De militaire operatie verloopt volgens Gilbert opmerkelijk succesvol. De Britse troepen hebben, duizenden jaren na Jonathan, gebruikgemaakt van dezelfde route en dezelfde tactische verrassing.

Gilbert beschrijft deze gebeurtenis later in zijn boek The Romance of the Last Crusade, dat in 1923 verschijnt. Hij sluit zijn verslag af met de gedachte dat de Britse troepen na duizenden jaren met succes de tactiek van Saul en Jonathan hebben herhaald.

Een oud verhaal met een blijvende boodschap

Het verhaal van majoor Vivian Gilbert is bijzonder. Een Bijbelgedeelte dat duizenden jaren eerder werd opgeschreven, bleek voor een Britse officier tijdens de Eerste Wereldoorlog ineens van grote betekenis. De namen Bozez en Seneh waren niet zomaar namen uit een oud verhaal. Ze verwezen naar een landschap waarin de gebeurtenissen zich daadwerkelijk hadden afgespeeld.

Het is goed om daarbij te vermelden dat het verslag van deze specifieke militaire operatie vooral bekend is uit de eigen herinneringen van Gilbert. De precieze gang van zaken is niet op alle onderdelen onafhankelijk historisch bevestigd. Toch blijft de verbinding die hij beschrijft tussen de Bijbelse gebeurtenis en de militaire operatie opmerkelijk.

Maar misschien is de belangrijkste boodschap niet eens de militaire overeenkomst. Het is vooral de uitspraak van Jonathan die ons aan het denken mag zetten.

Jonathan keek niet naar de aantallen Filistijnen, de wapens waarover zij beschikten of de moeilijkheid van het terrein. Hij wist dat de menselijke mogelijkheden beperkt waren, maar zijn vertrouwen lag bij God. Hij wist dat God niet afhankelijk is van de grootte van een leger.

Ook vandaag kijken we vaak naar wat menselijkerwijs mogelijk is. We beoordelen situaties aan de hand van onze middelen, onze mogelijkheden en de kracht van degenen die tegenover ons staan. Maar het verhaal van Jonathan herinnert ons eraan dat God niet gebonden is aan menselijke beperkingen.

De Bijbel is geen verzameling oude verhalen die alleen betekenis hadden voor de mensen van toen. Het is Gods Woord, waarin we kunnen lezen hoe Hij door de geschiedenis heen handelt en hoe mensen op Hem mochten vertrouwen.

De woorden van Jonathan zijn na duizenden jaren nog steeds actueel:

'Want voor de HEERE is niets van belang om te verlossen door velen of door weinigen.'

(1 Samuël 14:6)