Waarom zingeving zo belangrijk is – bekeken in het licht van de Bijbel
Wanneer mensen om je heen wegvallen
Oud worden brengt verlies met zich mee
Als mensen ouder worden, verandert hun leven vaak ingrijpend. Vrienden overlijden, familieleden vallen weg en het dagelijkse leven wordt rustiger. Daardoor kan een gevoel van eenzaamheid langzaam ontstaan.
In Velp bestaat daarom een ontmoetingsplek voor ouderen: Ons Raadhuis. Wanneer je daar binnenkomt, lijkt eenzaamheid ver weg. Mensen zitten samen te tekenen, drinken koffie en bereiden een gezamenlijke lunch. Er wordt gelachen en gepraat.
Toch is deze plek juist ontstaan omdat veel ouderen zich eenzaam voelden. De initiatiefneemster, arts Ester Bertholet, zag in haar werk dat veel ouderen problemen hadden die niet alleen medisch waren. Soms ging het om iemand die na het overlijden van zijn partner slecht voor zichzelf zorgde. Als arts kun je dan medicijnen aanpassen, maar dat lost de diepere eenzaamheid niet op.
Daarom ontstond het idee voor een plek waar ouderen elkaar kunnen ontmoeten.
Eenzaamheid is meer dan alleen alleen zijn
Verschillende oorzaken
Veel mensen denken dat eenzaamheid vanzelf hoort bij ouder worden. En inderdaad: hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat je dierbaren verliest.
Toch spelen er vaak meer factoren mee.
Lichamelijke klachten kunnen een rol spelen, zoals slecht horen of zien. Ook schaamte kan mensen binnenhouden. Iemand die bijvoorbeeld last heeft van incontinentie durft soms de deur niet meer uit.
Daarnaast verliezen veel ouderen taken die vroeger belangrijk waren. Ze hebben geen werk meer, zorgen niet meer voor kinderen en voelen zich minder nodig.
Ook oude herinneringen of morele vragen kunnen ineens zwaar gaan wegen. Daardoor trekken sommige mensen zich steeds meer terug.
Het belang van ontmoeting
Samen dingen doen
Bij de ontmoetingsplek in Velp zie je hoe belangrijk contact is. Daar ontmoet ik Corrie. Ze kwam er vijf jaar geleden, kort na het overlijden van haar man.
Sindsdien komt ze regelmatig terug. Ze doet mee met verschillende activiteiten: tekenen, zingen en zelfs line dance.
Een bijzonder voorbeeld is de dansles die wordt gegeven door een vrouw van 91 jaar. Ze loopt normaal met een rollator, maar tijdens de les kan ze met steun van een balletbarre de danspassen voordoen.
Het laat zien dat ouderen niet alleen hulp nodig hebben, maar ook veel kunnen bijdragen.
Zingeving als sleutel
Waarom betekenis belangrijk is
Volgens onderzoekers speelt zingeving een belangrijke rol bij het tegengaan van eenzaamheid. Mensen hebben het gevoel nodig dat hun leven nog betekenis heeft.
Voor sommige ouderen is de ontmoetingsplek een reden om ’s morgens op te staan. Voor vrijwilligers is het een kans om hun ervaring en talenten te blijven gebruiken.
Het gaat dus niet alleen om gezelligheid. Het gaat om het gevoel dat je van waarde bent.
De Bijbel spreekt daar ook over. In Psalm 92 staat:
“Zelfs in de ouderdom zullen zij vrucht dragen.”
(Psalm 92:15)
Met andere woorden: ook op hoge leeftijd kan een mens nog betekenis hebben.
De moeilijke kant van ouder worden
Avonden van stilte
Toch blijft eenzaamheid soms aanwezig. Tijdens de lunch ontmoet ik Annie. Zij zorgt voor haar man die aan dementie lijdt en in een verzorgingstehuis woont.
Overdag probeert ze onder de mensen te zijn, maar ’s avonds voelt ze zich vaak alleen. Dan denkt ze na over de vraag of ze genoeg voor haar man heeft gedaan.
Haar verhaal laat zien dat eenzaamheid niet altijd eenvoudig op te lossen is.
De Bijbel erkent ook dat mensen zich soms alleen voelen. In Psalm 25 staat:
“Zie mijn ellende en mijn moeite.”
(Psalm 25:18)
Eenzaamheid hoort soms bij het leven, vooral wanneer mensen ouder worden.
Verbondenheid met elkaar
Samen gezien worden
Toch kan verbondenheid veel verschil maken. Aan tafel vraagt iemand hoe het met Willem gaat, een deelnemer die er die dag niet is. Dat laat zien dat mensen elkaar missen.
Corrie zegt eerst dat niemand bij haar graf zal komen huilen omdat ze geen familie meer heeft. Maar dan kijkt ze rond naar de mensen aan tafel en zegt lachend: misschien komen jullie wel.
Dat moment laat zien wat deze ontmoetingsplek betekent: het is een plek waar mensen gezien worden.
De Bijbel benadrukt ook het belang van gemeenschap.
“Draag elkaars lasten.”
(Galaten 6:2)
Conclusie
Eenzaamheid onder ouderen komt vaak voor. Verlies van dierbaren, lichamelijke problemen en het verdwijnen van dagelijkse taken kunnen ervoor zorgen dat mensen zich terugtrekken.
Toch kan zingeving een belangrijke rol spelen bij het tegengaan van eenzaamheid. Samen activiteiten doen, anderen helpen of gewoon ergens bij horen kan een groot verschil maken.
De Bijbel laat zien dat mensen niet bedoeld zijn om alleen te leven. Verbondenheid met elkaar – en met God – geeft betekenis aan het leven.
Zoals in Psalm 68 staat:
“God geeft eenzamen een thuis.”
(Psalm 68:7)
Soms begint dat thuis heel eenvoudig: met een tafel, een kop koffie en mensen die vragen waar je gisteren was.